CỎ NON XANH RỢN CHÂN TRỜI

     

Trong thơ xưa, ta thường gặp: mây, gió, trăng, hoa… riêng về cỏ khôn xiết ít nói đến. đường nguyễn trãi có một đôi lần kể đến cỏ: “Hoa thường xuất xắc héo cỏ thường xuyên tươi”, “Đìa thanh phạt cỏ ươm sen”. Vào Truyện Kiều, Nguyễn Du thực hiện cỏ như một phương tiện thẩm mỹ hết sức hiệu nghiệm. Khi thì nhà thơ sử dụng cỏ để kể đến thân phận yếu mọn: “Rộng mến cỏ nội, hoa hèn”.

Bạn đang xem: Cỏ non xanh rợn chân trời

Khi thì bên thơ dùng cỏ để mô tả tâm trạng hoang mang: “Buồn trông nội cỏ dầu dầu/ chân trời mặt khu đất một màu xanh lá cây xanh”. Khi thì nhà thơ dùng cỏ nhằm gợi lên cảnh hoang phế: Cỏ lan khía cạnh đất, rêu phong lốt giày... Trong cả khi vào câu thơ không còn có một chữ cỏ nào, tín đồ đọc cũng tưởng tượng thấy cỏ: “Hài văn lần cách dặm xanh/ Một vùng như thể cây quỳnh, cành dao”. Chỉ tính riêng trong tiết giãi bày đã tất cả đến 4 lần Nguyễn Du tả cỏ với số đông gam màu khác nhau.

*
Viếng chiêu tập Nguyễn Du. Ảnh: Sỹ Ngọ

Hàng năm, vào ngày tiết tháng ba, đất trời nóng áp, non mẻ, cây trồng đâm chồi nẩy lộc. Tháng tía cũng là dịp “Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh”. Nguyễn Du biểu đạt hết sức sinh động cái không khí náo nức, vui tươi ấy: gần xa nô nức yến anh…/ con ngữa xe như nước, quần áo như nêm (có phiên bản dịch là nen)... Để biểu hiện sức sống mãnh liệt của mùa xuân và trung khu trạng phấn chấn, háo hức của những “tài tử, giai nhân”, đơn vị thơ quánh tả color cỏ: “Cỏ non xanh rợn chân trời”. Nhiều phiên bản chép: “Cỏ non xanh tận chân trời”, rất đẹp thì đẹp mà lại tĩnh quá, ko thật phù hợp với quang cảnh “ngựa xe như nước, áo xống như nêm”. “Cỏ non xanh rợn chân trời” sống động hơn, tràn ngập sức sống hơn.

Điều làm cho tôi không còn sức do dự là vì sao thân một vùng “cỏ non xanh rợn chân trời” như thế, trên mộ phái nữ Đạm Tiên lại: “Dầu dầu ngọn cỏ nửa vàng, nửa xanh”? Hay bởi mộ Đạm Tiên không ai quan tâm nên cỏ mọc loang? Một đồng nghiệp của tớ thì trái quyết, đây là màu mang ý nghĩa tượng trưng bởi nhà thơ tưởng tượng ra cho cân xứng với số phận bất hạnh của người nằm dưới mộ.

Tôi tìm đọc bản dịch Kim Vân Kiều truyện (Thanh chổ chính giữa Tài Nhân) thì chỉ thấy đoạn này bên văn thuật lại những sự câu hỏi chứ không thể tả cảnh như Nguyễn Du. Màu sắc cỏ trên chiêu tập Đạm Tiên và đúng là màu vì chưng cụ Nguyễn Tiên Điền tưởng tượng ra. Song, tưởng tượng ở trong nhà thơ khi nào cũng dựa vào một thực tế nào đó. Tất yêu giữa một vùng “cỏ non xanh rợn chân trời” như thế, mộ Đạm Tiên lại sở hữu riêng một màu cỏ? Nỗi băn khoăn ấy của tôi mãi gần đây mới được giải tỏa. Hết sức tình cờ, vào đúng thời khắc “Tà tà nhẵn ngả về tây”, đi qua nghĩa trang thành phố, tôi bỗng nhìn thấy cỏ trên những ngôi chiêu mộ chỗ vàng, địa điểm xanh! Thì ra, đó là hiện tượng kỳ lạ phản quang. Ở số đông chỗ có tia nắng chiếu vào, cỏ có màu vàng. Màu tiến thưởng của cỏ thực tế là màu của nắng. Nhà thơ đã dựa vào hiện tượng phản nghịch quang để tưởng tượng ra color cỏ trên ngôi mộ tín đồ xấu số.

Xem thêm: Ý Nghĩa Cờ Trung Quốc 6 Sao, Lá Cờ Trung Quốc Như Thế Nào

Cũng dựa vào hiện tượng phản bội quang mà lại Nguyễn Du đã chuyển đổi thêm một lần tiếp nữa màu cỏ trong huyết Thanh minh. Đó là khi bóng đã tà. Nghĩa là mặt trời sắp tới lặn, hắt tiến thưởng lên cả một vùng. Khoảng thời gian từ “Tà tà láng ngả về tây” mang đến “bóng tà” đủ để cho Kiều nghe vương vãi Quan đề cập về cuộc sống ngắn ngủi của thiếu phụ Đạm Tiên, vừa đủ mang lại Kiều khấn vái, vừa đủ cho Kiều “đặt cỏ trước mồ bước ra”. Trước đôi mắt Kiều hiện nay là “một vùng cỏ áy nhẵn tà”. Theo chú giải của ông Nguyễn Thạch Giang, cỏ áy là màu sắc cỏ “úa vàng” (Truyện Kiều - bên xuất phiên bản Đại học cùng Trung học siêng nghiệp, 1976).

Thi sĩ Tản Đà cũng có thể có câu thơ rất lôi cuốn về hiện tượng lạ phản quang quẻ này: “Trời tây ngả trơn tà dương/ Càng phơi vẻ ngọc, nét quà phôi pha” (Thề non nước). Màu sắc cỏ úa đá quý trải trên diện rộng một vùng rất phù hợp với nỗi ai oán man mác của thanh nữ Kiều sau khi nghe đề cập về kiếp hồng nhan bạc tình mệnh. Nỗi ai oán thấm đượm cả ko gian, lan sang trọng cây cỏ. Nguyễn Du đã tận dụng hiện tượng phản bội quang, đổi khác màu cỏ để miêu tả tâm trạng nhân vật.

Cũng là màu sắc cỏ vào tiết thanh minh nhưng khi Kim Trọng “Nhớ vị trí kỳ ngộ gấp dời chân đi” thì chỉ thấy “Một vùng cỏ mọc xanh rì”! Cỏ bây giờ không xanh rợn chân trời, ko nửa kim cương nửa xanh, không úa vàng mà xanh rì. Màu xanh da trời rì của cỏ đã bịt khuất hết. Nam giới Kim chẳng thể nào tìm lại được hình bóng người đẹp giữa đồng cỏ xanh xao ấy.

Xem thêm: Cách Nấu Cháo Yến Mạch Cho Bé Dưới 1 Tuổi, Cách Chế Biến Yến Mạch Cho Bé Ăn Dặm Khỏe Mạnh

Rõ ràng, Nguyễn Du đã sử dụng cỏ như 1 phương tiện nghệ thuật hết sức màu sắc nhiệm. Cỏ qua ngòi cây bút thiên tài ở trong phòng thơ thay đổi khôn lường. Color cỏ vừa là màu không gian, vừa là màu sắc thời gian, vừa là màu sắc số phận, trung ương trạng. Các nhà thơ văn minh sau này có những câu thơ khá tuyệt về cỏ như: “Sóng cỏ xanh biếc gợn tới trời” (Hàn khoác Tử), “Cỏ nằm trên chiêu tập đợi thanh minh” (Nguyễn Bính), “Cỏ mặt trời xanh một nhan sắc Đạm Tiên” (Chế Lan Viên)... đều ảnh hưởng ít nhiều cách nói về cỏ hết sức độc đáo của Nguyễn Du .